بودند ، رسيد ، سعد به قعقاع بن عمرو نامه‌اى نوشت كه قباذ را همراه پيروانتان و عجمهايى كه همراه وى آمده‌اند به جلولاء بگمار ، قعقاع چنين كرد و با سپاه خود نزد سعد آمد ، و سعد به عبد اللّه بن معتم نوشت كه مسلم بن عبد اللّه را كه در جنگ قادسيه اسير شده با سردارانى كه دعوتتان را پذيرفته يا همراه شما هستند ، به حكومت موصل منصوب كن . عبد اللّه دستور او را اجرا كرد و با سپاه خويش نزد سعد آمد . آن گاه سعد به همراه مردم از مداين خارج شد و در محرّم سال هفدهم ه . ق در كوفه اردو زد . از جنگ مداين تا ورود به كوفه حدود يك سال و دو ماه طول كشيد ؛ و از زمان عمر تا طرح‌ريزى كوفه ، سه سال و هشت ماه به طول انجاميد و كوفه در چهارمين سال خلافت وى در محرّم سال هفدهم از مبدأ تاريخ ( ه . ق ) طرح‌ريزى شد . در محرّم همين سال در شهر مداين پيش از سفر ، هدايايى به مردم دادند ، و در محرّم سال شانزدهم در شهر بهر سير ، نيز به مردم هديه داده بودند و مردم بصره نيز پس از سه نوبت اقامت در كوفه سرانجام در محرّم سال هفدهم ( ه . ق ) در محل كنونى استقرار يافتند و اين كار در مدت يك ماه انجام شد . واقدى گويد : از قاسم بن معن شنيدم كه مردم در آخر سال هفدهم ( ه . ق ) در كوفه اقامت كردند . او مىگويد : ابن ابى الرقاد به نقل از پدرش مىگفت : كوفه در آغاز سال هجدهم ( ه . ق ) منزلگاه شد . همچنين مىگويد : عمر به سعد بن مالك و عتبة بن غزوان نوشت كه با مردم در فصل بهار در بهترين سرزمينها اقامت كنند و دستور داد در بهار هر سال ، كمكها و در محرّم هر سال ، مقرّرى مردم را بدهند . و غنيمت را هنگام طلوع ستارهء شعرا در هر سال ، هنگامى كه غله به دست مىآيد ، بدهند . و پيش از اين كه مردم در كوفه مستقر شوند ، دو مقرّرى مىگرفتند . او مىگويد : هنگامى كه سعد در كوفه اقامت كرد ، به عمر نوشت : در كوفه‌اى اقامت كرده‌ام كه ميان حيره و فرات است و صحرايى و دريايى مىباشد و گياهان خوبى در آن مىرويد و در مداين ، مسلمانان را مخيّر كردم و هر كس اقامت در آن‌جا را پسنديد ، او را به عنوان پياده نظام در آن‌جا گماردم و گروهى از قبايل ديگر نيز ماندند كه بيشترشان از